Marsdagi Alba vulqoni uzra zamonaviy faollikning ehtimoliy izlari topildi

Gazni Trace Gas Orbiter (TGO) Yevropa orbital apparatidagi Rossiyaning ACS asbobi qayd etmoqda, uning maʼlumotlari bilan Rossiya Fanlar akademiyasi Kosmik tadqiqotlar instituti olimlari ishlamoqda. Tadqiqotchilar 78 ta kuzatuvni tahlil qildi: umuman olganda, Mars atmosferasida vodorod xlorid miqdori chang va suv bugʻi davrlari bilan birga oʻzgarib turadi, biroq har bir shimoliy yozning boshida Alba yonbagʻirlari ustida uning konsentratsiyasi lokal ravishda oshadi.

Alba — maydoni boʻyicha Marsdagi eng yirik vulqon: balandligi 6800 metr boʻlgani holda oʻlchami 1350 ga 1130 kilometrni tashkil etadi. Gazning yuqori konsentratsiyali hududlarini yuqori aniqlikdagi tasvirlar bilan taqqoslab, mualliflar u yerda uzunligi yuzlab metrgacha va kengligi bir necha oʻn santimetr boʻlgan, atrofdagi tuprogʻi rangi bilan ajralib turadigan yoriqlarni aniqladi. Yoriqlar yoshi 630 ming yil atrofida boʻlgan muz qatlamini kesib oʻtgan. Tadqiqotchilar taxminiga koʻra, qishda ularni muz berkitib qoʻyadi, yozda esa u sublimatsiyalanadi va gazlar sirtga chiqadi.

Mualliflar maʼlumotiga koʻra, hisob-kitoblarda kuzatuvlarni vulqon jarayonlarisiz izohlashning imkoni boʻlmadi. Gap vulqon otilishi haqida ketmayapti, biroq gazning chiqishi sirt ostidagi issiq magma rezervuari belgisi sifatida qaralmoqda. Bunday holatda mangu muzlik yaqinida yerosti suvlari nisbatan chuqur boʻlmagan joyda joylashgan boʻlishi mumkin; RFA KTI nashrida bunday «iliq yerosti vohalari» Marsda hayotni qidirishning eng istiqbolli yoʻnalishi deb atalgan.

Shu bilan birga, vodorod xlorid bilvosita dalil boʻlib qolmoqda: olimlar gazning vulqonga oid manbasini va bugungi kunda faollik saqlanib qolganini hali tasdiqlashlari kerak boʻladi.