PM2.5 hozir — oʻlchovlar medianasi
4 ta manba boʻyicha · 29-oktabr, 12:59 holatiga koʻra
Manbalar bir-biridan farq qiladi: oʻlchovlar 76 mkg/m³, Copernicus modeli esa 17 koʻrsatmoqda. Model fonni taxminan 40 km li toʻr boʻyicha hisoblaydi va isitish hamda avtomobillardan chiqadigan mahalliy tutunni odatda koʻrmaydi, shuning uchun umumiy koʻrsatkichga kirmaydi.
Har bir manba — oʻz havolasi bilan. Vaqt — Toshkent vaqti.
Oʻzgidromet stansiyasi
Oʻzgidrometning avtomatik stansiyasi. WAQI uning AQI indeksini 2012-yilgi shkala boʻyicha eʼlon qiladi; biz uni mkg/m³ ga qayta hisoblab, indeksni 2024-yilgi shkala boʻyicha koʻrsatamiz.
73 mkg/m³ PM2.5
AQI 163 · zararli
PM10: 118 mkg/m³
indeksdan qayta hisoblangan
Maʼlumotlar: World Meteorological Organization, Uzhydromet, World Air Quality Index Project
Oʻzgidromet stansiyasi
Oʻzgidrometning avtomatik stansiyasi. WAQI uning AQI indeksini 2012-yilgi shkala boʻyicha eʼlon qiladi; biz uni mkg/m³ ga qayta hisoblab, indeksni 2024-yilgi shkala boʻyicha koʻrsatamiz.
79 mkg/m³ PM2.5
AQI 167 · zararli
PM10: 132 mkg/m³
indeksdan qayta hisoblangan
Maʼlumotlar: World Meteorological Organization, Uzhydromet, World Air Quality Index Project
AQSH elchixonasi
AQSH elchixonasining PM2.5 monitori, maʼlumotlar WAQI orqali. Baʼzan PM2.5 boʻlmaydi va indeks PM10 boʻyicha hisoblanadi.
PM2.5 maʼlumoti yoʻq
AQI 82 · oʻrtacha
PM10: 118 mkg/m³
Maʼlumotlar: Tashkent Air Quality Monitor - US Embassy, Uzhydromet, World Meteorological Organization, World Air Quality Index Project
jamoatchilik datchigi
Shahar aholisi oʻrnatgan lazerli zarracha datchigi (Sensor.Community loyihasi). Arzon: namlik 70 % dan oshsa, oshirib koʻrsatadi.
50 mkg/m³ PM2.5
AQI 137 · sezgirlar uchun zararli
PM10: 96 mkg/m³
Maʼlumotlar: Sensor.Community
agregator
IQAir ning Toshkent boʻyicha oʻrtacha indeksi. IQAir konsentratsiyani bepul bermaydi — indeksdan qayta hisoblaymiz.
80 mkg/m³ PM2.5
AQI 168 · zararli
indeksdan qayta hisoblangan
Maʼlumotlar: IQAir
model
Copernicus CAMS modelining shahar markazi uchun hisobi, Open-Meteo orqali. Bu oʻlchov emas: model mahalliy tutunni koʻrmaydi.
17 mkg/m³ PM2.5
AQI 65 · oʻrtacha
PM10: 23 mkg/m³
Maʼlumotlar: Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), Open-Meteo.com (CC BY 4.0)
Har bir manba boʻyicha PM2.5, soatlik oʻrtacha, mkg/m³. Gorizontal chiziq — JSST kunlik meʼyori, 15 mkg/m³. Uzuq chiziq — model, oʻlchov emas.
| Vaqt | Yunusobod | Chilonzor | Jamoatchilik datchiklari | IQAir | CAMS modeli |
|---|---|---|---|---|---|
| 29-oktabr, 13:00 | — | — | — | — | 17 |
| 29-oktabr, 12:00 | 73 | 79 | 53 | 80 | 19 |
| 29-oktabr, 11:00 | — | — | — | — | 24 |
| 29-oktabr, 10:00 | — | — | — | — | 31 |
| 29-oktabr, 09:00 | — | — | — | — | 40 |
| 29-oktabr, 08:00 | — | — | — | — | 43 |
| 29-oktabr, 07:00 | — | — | — | — | 40 |
| 29-oktabr, 06:00 | — | — | — | — | 35 |
| 29-oktabr, 05:00 | — | — | — | — | 33 |
| 29-oktabr, 04:00 | — | — | — | — | 32 |
| 29-oktabr, 03:00 | — | — | — | — | 33 |
| 29-oktabr, 02:00 | — | — | — | — | 39 |
| 29-oktabr, 01:00 | — | — | — | — | 45 |
| 29-oktabr, 00:00 | — | — | — | — | 49 |
| 28-oktabr, 23:00 | — | — | — | — | 54 |
| 28-oktabr, 22:00 | — | — | — | — | 55 |
| 28-oktabr, 21:00 | — | — | — | — | 53 |
| 28-oktabr, 20:00 | — | — | — | — | 52 |
| 28-oktabr, 19:00 | — | — | — | — | 50 |
| 28-oktabr, 18:00 | — | — | — | — | 45 |
| 28-oktabr, 17:00 | — | — | — | — | 36 |
| 28-oktabr, 16:00 | — | — | — | — | 38 |
| 28-oktabr, 15:00 | — | — | — | — | 37 |
| 28-oktabr, 14:00 | — | — | — | — | 38 |
| 28-oktabr, 13:00 | — | — | — | — | 41 |
Copernicus CAMS modeli boʻyicha soatbay PM2.5. Toshkentda model darajani odatda pasaytirib koʻrsatadi, shuning uchun raqamlarning oʻziga emas, qaysi soatlar tozaroq ekaniga qarang.
Sayr uchun eng yaxshi vaqt — ertaga soat 14:00 dan 17:00 gacha: model taxminan 15 mkg/m³ kutmoqda (oʻrtacha).
| Kun | Model, PM2.5 (mkg/m³) | WAQI prognozi, indeks |
|---|---|---|
| Payshanba, 29-oktabr | 14–33 | 115 (89–138) sezgirlar uchun zararli |
| Juma, 30-oktabr | 14–45 | 97 (69–138) oʻrtacha |
| Shanba, 31-oktabr | 17–49 | 84 (69–89) oʻrtacha |
| Yakshanba, 1-noyabr | 17–48 | 72 (68–89) oʻrtacha |
IQAir, WAQI va koʻpchilik ilovalar Amerikaning AQI indeksini — EPA shkalasining 2024-yilgi tahririni koʻrsatadi. Oʻzgidrometning PM2.5 uchun oʻz shkalasi bor va u ancha yumshoq: AQI boʻyicha allaqachon «zararli» boʻlgan daraja (55,5 mkg/m³ dan) Oʻzgidrometda 60 mkg/m³ gacha yashil, 120 gacha esa sariq hisoblanadi. Shuning uchun bir xil tong bir ilovada «xavfli», idora xaritasida esa «qoniqarli» koʻrinadi.
| Toifa | AQI | PM2.5, mkg/m³ |
|---|---|---|
| Yaxshi | 0–50 | 0–9 |
| Oʻrtacha | 51–100 | 9,1–35,4 |
| Sezgir guruhlar uchun zararli | 101–150 | 35,5–55,4 |
| Zararli ← hozir | 151–200 | 55,5–125,4 |
| Juda zararli | 201–300 | 125,5–225,4 |
| Xavfli | 301–500 | 225,5+ |
| Rang PM2.5, mkg/m³ | Oʻzgidromet tavsiyasi |
|---|---|
| Yashil 0–60 | Havo yaxshi, cheklovlar yoʻq. |
| Sariq 60–120 ← hozir | Qoniqarli. Nafas yoʻllarining surunkali kasalliklari bor va ifloslangan havoga sezgir odamlar tomoq qichishi, yoʻtal yoki nafas qisilishida ochiq havodagi faollikni cheklasin. Qolganlar odatdagidek. |
| Zargʻaldoq 120–180 | Oʻrtacha ifloslanish. Bolalar, homilador va emizikli ayollar, keksalar, yurak va oʻpka kasalliklari borlar iloji boricha ochiq havodagi faollikni cheklasin va shifokor tavsiya qilgan dorilarni yonida olib yursin. Qolganlar burun va tomoq taʼsirlansa, faollikni kamaytirsin; niqob oʻrinli. |
| Qizil 180–300 | Yuqori ifloslanish, sogʻlom odamlar uchun ham xavfli. Sezgir guruhlar ochiq havodagi faollikni keskin kamaytirib, iloji boricha xonada qolsin. Qolganlar chiqishi mumkin, lekin himoya niqobida; burun, tomoq va koʻzda noqulaylik sezilsa, faollikni kamaytirsin. |
| Binafsharang 300+ | Qoniqarsiz. Hamma ochiq havoda uzoq qolmasin, zaif guruhlar uyda qolib, sportdan voz kechsin. Masofaviy ish va taʼlimga oʻtish, ochiq havodagi tadbirlarni bekor qilish yoki koʻchirish tavsiya etiladi. |
Oʻzgidromet tavsiyalari monitoring.meteo.uz saytidan qisqartirib berildi.
Hozirgi toifa — «Zararli» (US AQI). EPA va JSST tavsiyalari asosidagi maslahatlar:
Tibbiy va matoli niqoblar mayda PM2.5 zarralarini deyarli tutmaydi. Yuzga zich yopishgan FFP2, N95 yoki KN95 respiratori himoya qiladi; soqol boʻlsa yoki zich yopishmasa, foydasi keskin kamayadi. Kichik bolalarga respirator tanlash qiyin — ular uchun koʻchada kamroq boʻlish muhimroq. Yurak va oʻpka kasalliklari bor odamlar respiratorni uzoq taqishdan oldin shifokor bilan maslahatlashgani maʼqul.
HEPA filtrli havo tozalagich derazalar yopiq xonada PM2.5 ni sezilarli kamaytiradi. Uning CADR koʻrsatkichiga — bir soatda beradigan toza havo hajmiga qarang: 20 m² li xona uchun taxminan 250 m³/soat va undan koʻp kerak. Filtrni ishlab chiqaruvchi jadvali boʻyicha almashtiring. Ionizator va ozon chiqaradigan qurilmalarni olmang: ozonning oʻzi oʻpkani taʼsirlantiradi. Xonani prognoz tozaroq koʻrsatgan soatlarda shamollating.
AirNow (EPA) va JSST materiallari asosida.
Tezkun koʻrsatkichi — yangi oʻlchovlar boʻyicha PM2.5 medianasi: Oʻzgidromet stansiyalari va AQSH elchixonasi monitori (WAQI orqali), Sensor.Community jamoatchilik datchiklari (hammasi birgalikda bitta qiymat sifatida) va IQAir ning shahar boʻyicha oʻrtachasi. Mediana chetki qiymatlarga chidamli: oshirib koʻrsatayotgan bitta datchik uni siljita olmaydi. 3 soatdan eski qiymatlar va namlik 70 % dan yuqori boʻlgandagi datchik koʻrsatkichlari hisobga olinmaydi.
WAQI va IQAir konsentratsiyani emas, US AQI indeksini eʼlon qiladi. Biz indeksni u hisoblangan jadval boʻyicha mkg/m³ ga qaytaramiz: WAQI da bu EPA ning 2012-yilgi jadvali (uning hujjatlarida shunday koʻrsatilgan), IQAir da — 2024-yilgi tahriri; aniqlik indeksni yaxlitlash darajasida, taxminan 1 mkg/m³. Umumiy koʻrsatkich va kartochkalardagi AQI konsentratsiyadan 2024-yilgi jadval boʻyicha, kunlik oʻrtacha emas, joriy qiymatlar boʻyicha hisoblanadi, shuning uchun u aqicn.org dagi indeksdan farq qilishi mumkin.
Copernicus CAMS modeli — oʻlchov emas, hisob-kitob: u taxminan 40 km li kvadrat uchun fonni va bir necha kunlik prognozni beradi, lekin pechlar, qozonxonalar va avtomobillardan chiqadigan mahalliy tutunni koʻrmaydi. Shuning uchun model alohida koʻrsatiladi va medianaga kirmaydi.
Yangilanish: yigʻuvchi manbalarga har 15 daqiqada murojaat qiladi; stansiyalar va IQAir soatiga bir marta, jamoatchilik datchiklari har bir necha daqiqada yangilanadi. Vaqt hamma joyda Toshkent vaqti.
WAQI maʼlumotlarini sotish va arxiv sifatida tarqatish mumkin emas; iqtibos keltirganda asl manbani koʻrsating.
air.tashkent.uz shahar tarmogʻi stansiyalari hozircha ulanmagan: uning ochiq API si yoʻq.
Tezkun oʻlchovlar tarixini 2026-yil 29-oktabrdan beri saqlaydi.