Aliment miqdori 2026: bitta, ikkita va uchta bolaga, eng kam miqdor
Bir nafar bolaga — ota yoki onaning ish haqi va boshqa daromadlarining toʻrtdan bir qismi, ikki nafar bolaga — uchdan bir qismi, uch nafar va undan ortiq bolaga — yarmi, lekin har bir bola uchun oyiga 360 400 soʻmdan kam emas (Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 99-moddasi). Eng kam miqdor — mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdorining (MHTEKM) 26,5 foizi, MHTEKM esa 2026-yil 1-sentabrdan boshlab 1 360 000 soʻmga teng. Ota-ona oʻzaro kelisha olmasa, sud bolalar uchun alimentni shu tartibda undiradi.
Agar ota yoki ona ishlamasa yoki daromadini tasdiqlamagan boʻlsa, daromad ulushida belgilangan aliment boʻyicha qarz undirish vaqtidagi mamlakat boʻyicha oʻrtacha oylik ish haqidan hisoblanadi (140-modda). Milliy statistika qoʻmitasining soʻnggi maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil yanvar–sentabr oylarida oʻrtacha ish haqi — 7 274 100 soʻm, uning toʻrtdan bir qismi — oyiga 1 818 525 soʻm. Majburiy ijro byurosi qaysi koʻrsatkichni olayotganini rasman maʼlum qilmagan.
Voyaga yetmagan bolalar uchun aliment 18 yoshgacha toʻlanadi. Undirish uchun sudga davlat bojisiz daʼvo arizasi berish yoki oʻzaro kelishib, kelishuvni notariusda tasdiqlash mumkin. Qarzni Majburiy ijro byurosi (MIB) undiradi. Bular umumiy qoidalar: har bir aniq ishda miqdorni sud belgilaydi, u taraflarning moddiy holatini hisobga olgan holda ulushni kamaytirishi yoki koʻpaytirishi mumkin.
Bolalar uchun qancha toʻlanadi
| Bolalar soni | Oyiga daromad ulushi | 2026-yil 1-sentabrdan eng kam miqdor |
|---|---|---|
| Bir nafar bola | 1/4 | 360 400 soʻm |
| Ikki nafar bola | 1/3 | 720 800 soʻm (har biriga 360 400 soʻmdan) |
| Uch nafar va undan ortiq | 1/2 | uch nafarga 1 081 200 soʻm (har biriga 360 400 soʻmdan) |
Eng kam miqdor — har bir bola uchun MHTEKMning 26,5 foizi (99-modda, ikkinchi qism). U MHTEKM bilan birga, odatda yilda bir marta oʻzgaradi.
Aliment Oʻzbekistonda va xorijda olingan barcha turdagi daromadlardan, shu jumladan natura shaklidagi daromadlardan ham ushlab qolinadi; chet el valyutasidagi daromad undirish kunidagi Markaziy bank kursi boʻyicha soʻmga qayta hisoblanadi (104-modda). Ulush soliqlar ushlab qolingandan keyin qolgan summadan hisoblanadi («Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida»gi qonunning 65-moddasi). Ish beruvchi ish haqi toʻlangan kundan boshlab uzogʻi bilan uch kun ichida alimentni oluvchiga oʻtkazishi shart (137-modda).
Ota-onaning majburiyatlari tengdir (97-modda): aliment bola bilan birga yashamayotgan ota yoki onadan undiriladi. Agar bola har ikkalasidan alohida yashasa, vasiylik va homiylik organlari yoki 14 yoshga toʻlgan bolaning oʻzi daʼvoni bir vaqtning oʻzida ikkalasiga nisbatan qoʻzgʻatishi mumkin (96-modda).
Misollar
Ota yoki onaning soliq toʻlangandan keyingi oylik ish haqi — oyiga 5 000 000 soʻm:
| Bolalar soni | Oyiga aliment |
|---|---|
| Bir nafar bola | 1 250 000 soʻm |
| Ikki nafar bola | 1 666 667 soʻm |
| Uch nafar bola | 2 500 000 soʻm |
Agar toʻlovchidan bir nechta sud qaroriga koʻra turli ota yoki onalardan boʻlgan bolalariga aliment undirilayotgan boʻlsa va ularning umumiy miqdori 99-moddada nazarda tutilgan ulushdan oshib ketsa, u sud orqali ularni kamaytirishni talab qilishi mumkin: sud bu ulushni barcha bolalar oʻrtasida teng taqsimlaydi (115-modda).
Sud alimentni qachon kamaytiradi
Agar toʻlovchining boshqa voyaga yetmagan bolalari boʻlsa va toʻliq ulush undirilganda ular aliment olayotgan boladan kamroq taʼminlangan boʻlib qolsa, agar toʻlovchi moddiy jihatdan qiynalayotgan nogironligi boʻlgan shaxs boʻlsa yoki aliment oluvchining mustaqil daromadi boʻlsa, sud alimentni kamaytirishi mumkin (105-modda). Bu holatlar barham topganda oluvchi sud orqali yana qonunda belgilangan miqdorda aliment talab qilishi mumkin.
Agar sud qaroridan keyin taraflardan birining moddiy yoki oilaviy ahvoli oʻzgarsa, ularning har biri suddan aliment miqdorini oʻzgartirishni yoki uni toʻlashdan ozod qilishni soʻrashi mumkin (146-modda). Davlat yoki nodavlat muassasasining toʻliq taʼminotida boʻlgan bolaning ota yoki onasini 2026-yil 12-sentabrdan boshlab alimentdan ozod qilib boʻlmaydi, alimentni faqat kamaytirish mumkin (OʻRQ-1174-son qonun tahriridagi 105 va 146-moddalar).
Agar toʻlovchi ishlamasa
Ota yoki ona rasmiy ish haqiga ega boʻlmaganida yoki uning miqdori oʻzgarib turganda, sud alimentni har oyda toʻlanadigan qatʼiy summada birdaniga belgilashi mumkin (102-modda). Bunday summani sud MHTEKMning maʼlum bir qismi sifatida — yarim MHTEKM, bir MHTEKM va hokazo tarzda belgilaydi (Oliy sud Plenumi 11-son qarorining 14-bandi) va MHTEKM oshirilganda u ham xuddi shu nisbatda oshadi (144-modda).
Agar aliment daromad ulushida belgilangan boʻlsa, toʻlovchi esa ishlamasa yoki daromad toʻgʻrisidagi hujjatlarni taqdim etmagan boʻlsa, bu davr uchun qarzni davlat ijrochisi undirish vaqtida Oʻzbekistondagi oʻrtacha oylik ish haqidan kelib chiqib hisoblaydi (140-modda). Shuning uchun qarz oʻrtacha ish haqi bilan birga oʻsib boradi. Agar bunday hisob-kitob taraflardan birining manfaatlariga jiddiy putur yetkazsa, u sudga murojaat qilishi mumkin va sud qarzni qatʼiy summada belgilashi mumkin.
| Bolalar soni | Ulush | Oʻrtacha ish haqi 7 274 100 soʻm boʻlganda, oyiga |
|---|---|---|
| Bir nafar bola | 1/4 | 1 818 525 soʻm |
| Ikki nafar bola | 1/3 | 2 424 700 soʻm |
| Uch nafar va undan ortiq | 1/2 | 3 637 050 soʻm |
Oʻrtacha ish haqi — Milliy statistika qoʻmitasining 2026-yil yanvar–sentabr oylari boʻyicha maʼlumotlari (2026-yil 27-oktabrdagi press-reliz), u har chorakda bir marta eʼlon qilinadi. Zamin.uz xabariga koʻra, 2026-yil 28-apreldan boshlab ishlamaydigan toʻlovchilarning qarzi 6,8 mln soʻmdan koʻproq boʻlgan oʻrtacha ish haqidan hisoblanmoqda: bir nafar bolaga oyiga qariyb 1,7 mln soʻm, ikki nafarga 2,3 mln va uch nafarga 3,4 mln soʻm. Bu statistikaning 2026-yil yanvar–mart oylari boʻyicha maʼlumotlariga — 6 825 900 soʻmga mos keladi (2026-yil 29-apreldagi xabar). Hozir davlat ijrochisi qaysi choraklik koʻrsatkichni asos qilib olayotganini Majburiy ijro byurosi rasman maʼlum qilmagan.
Statistika oʻrtacha ish haqini soliqlar ushlab qolinishidan oldingi miqdorda eʼlon qiladi. Zamin.uz keltirgan raqamlarga qaraganda (1,7 mln — bu 6,8 mlnning toʻrtdan biri), qarz shu summaning toʻliq miqdoridan, soliqlarni chegirmasdan hisoblanadi, holbuki ishlaydigan toʻlovchidan aliment soliqlar ushlab qolingandan keyin undiriladi.
Misol. Ota ishlamaydi va olti oy davomida bir nafar bolasi uchun aliment toʻlamagan. Agar qarz 7 274 100 soʻm oʻrtacha ish haqi boʻyicha undirilsa, u 6 × 1 818 525 = 10 911 150 soʻmni tashkil etadi. Agar qarz uning aybi bilan vujudga kelgan boʻlsa, unga toʻlov kechiktirilgan har bir kun uchun toʻlanmagan summaning 0,1 foizi miqdorida neustoyka qoʻshiladi (142-modda).
Byuroning Zamin.uz keltirgan maʼlumotlariga koʻra, aliment toʻlovchilarning 61 foizi rasman ishlamaydi yoki doimiy daromadga ega emas.
Yana kimlarga aliment toʻlanadi
| Kim oladi va qachon | Oyiga eng kam miqdor |
|---|---|
| Voyaga yetgan bola, agar u mehnatga layoqatsiz boʻlsa va yordamga muhtoj boʻlsa, har qanday yoshda (100, 101-moddalar) | yoʻq, summani sud belgilaydi |
| Ota-ona, agar ular mehnatga layoqatsiz boʻlsa va yordamga muhtoj boʻlsa: voyaga yetgan mehnatga layoqatli bolalari toʻlaydi (109, 110-moddalar) | 159 800 soʻm |
| Xotin yoki sobiq xotin homiladorlik davrida va oʻrtadagi bola tugʻilgan kundan boshlab uch yil davomida (117, 118-moddalar) | 159 800 soʻm |
| Oʻrtadagi nogironligi boʻlgan bolani parvarishlayotgan muhtoj er yoki xotin, yoxud sobiq er yoki xotin: bola 18 yoshga toʻlgunga qadar, bolalikdan I guruh nogironligi boʻlgan bola uchun esa — 18 yoshdan keyin ham | 159 800 soʻm |
| Mehnatga layoqatsiz muhtoj er yoki xotin; sobiq — agar nikohdan ajralgunga qadar yoki nikohdan ajralgan kundan boshlab bir yil davomida mehnatga layoqatsiz boʻlib qolgan boʻlsa | 159 800 soʻm |
159 800 soʻm — bu 2026-yil 1-sentabrdan boshlab MHTEKMning 11,75 foizi (110 va 119-moddalar). Yordamga muhtoj boʻlgan va nikohdan ajralgan kundan boshlab uzogʻi bilan besh yil ichida pensiya yoshiga yetgan sobiq er yoki xotin ham, agar nikoh uzoq davom etgan boʻlsa, aliment talab qilishi mumkin (118-modda). Sobiq mehnatga layoqatsiz er yoki xotinning aliment olish huquqi, agar u yangi nikohga kirsa, bekor boʻladi (121-modda). Er yoki xotinga alimentni sud har oy toʻlanadigan qatʼiy summada belgilaydi (119-modda), ota-onaga toʻlanadigan aliment miqdorini esa bolalarning oilaviy va moddiy ahvolini hisobga olib belgilaydi (110-modda).
Agar ota-onasi boʻlmasa yoki ular bolani taʼminlay olmasa, sud bobo, buvi, voyaga yetgan aka-uka va opa-singillar, oʻgay ota yoki oʻgay onaga toʻlash majburiyatini yuklashi mumkin (122–129-moddalar).
Necha yoshgacha toʻlanadi
Sud tomonidan undirilgan bola uchun aliment uning voyaga yetguniga qadar, yaʼni 18 yoshgacha toʻlanadi. Agar bola 18 yoshga toʻlmasdan toʻliq muomala layoqatiga ega boʻlsa, uni farzandlikka olishsa, shuningdek oluvchi yoki toʻlovchi vafot etgan taqdirda toʻlovlar muddatidan oldin toʻxtatiladi (147-modda).
18 yoshdan katta bolaga aliment faqat u mehnatga layoqatsiz va yordamga muhtoj boʻlsagina toʻlanishi kerak (100-modda). Oila kodeksida oʻqiyotgan voyaga yetgan bolaga pul toʻlash majburiyati nazarda tutilmagan.
Alimentlarni qanday olish mumkin
- Kelishib olish. Ota-ona aliment toʻlash toʻgʻrisida yozma shaklda kelishuv tuzadilar va uni notariusda tasdiqlatadilar (131-modda). Miqdori, muddatlari va usulini — har oyda toʻlanadigan summa, bir martalik toʻlov, mol-mulk — oʻzlari belgilaydilar, biroq bolalar uchun sud tayinlagan boʻlishi mumkin boʻlgan miqdordan kamroq summaga kelishish mumkin emas (133-modda). Notarial tasdiqlangan kelishuv ijro varaqasi kuchiga ega: agar toʻlovchi toʻlashni toʻxtatsa, uni toʻgʻridan-toʻgʻri Majburiy ijro byurosiga topshirish mumkin. Kelishuvni tasdiqlash uchun davlat boji olinmaydi.
- Nizo boʻlmaganda — sud buyrugʻi. Voyaga yetmagan bolalar uchun aliment undirish toʻgʻrisida sud buyrugʻi berish haqidagi ariza fuqarolik ishlari boʻyicha sudga topshiriladi (Oila kodeksining 136-moddasi, FPKning 171-moddasi). Buyruq uch kun ichida beriladi (FPKning 177-moddasi) va darhol ijro etiladi (FPKning 170-moddasi). Qarzdor buyruq nusxasini olgan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida eʼtiroz bildirishi mumkin, bu holda buyruq bekor qilinadi va undiruvchi daʼvo arizasi berishi mumkin (FPKning 181-moddasi).
- Daʼvo arizasi. Agar nizo boʻlsa kerak boʻladi: otalikni belgilash, qatʼiy summa, erga (xotinga) yoki voyaga yetgan bolaga aliment toʻlash toʻgʻrisida. Aliment undirish haqidagi talabni nikohni bekor qilish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasi bilan birga berish mumkin (44-modda). Sud aliment toʻgʻrisidagi ishni tayyorgarlik tugaganidan keyin 20 kundan kechiktirmay koʻrib chiqadi (FPKning 207-moddasi).
- Ixtiyoriy ravishda. Toʻlovchi ish joyiga yoki pensiya, nafaqa, stipendiya oladigan joyiga oʻzi ariza yozishi mumkin va alimentlar 99-modda miqdorlarida ushlab qolinadi (135-modda).
Ariza yoki daʼvo arizasini javobgarning yashash joyidagi yoki oʻz yashash joyingizdagi sudga topshirish mumkin (FPKning 34-moddasi). Aliment talab qilib murojaat qilgan shaxs davlat bojini toʻlamaydi («Davlat boji toʻgʻrisida»gi qonunning 8-moddasi). Arizani sudlarning my.sud.uz portali orqali elektron shaklda ham topshirish mumkin. 14 yoshga toʻlgan bola hamda vasiylik va homiylik organlari ham, agar ota-ona buni qilmagan boʻlsa, aliment toʻgʻrisida daʼvo arizasi berishi mumkin (96-modda).
Alimentlar siz sudga murojaat qilgan kundan boshlab undiriladi. Oʻtgan davr uchun ularni koʻpi bilan uch yil uchun va faqat sud siz ilgari ham pul olishga harakat qilganingizni, toʻlovchi esa boʻyin tovlaganini aniqlagan taqdirdagina undirish mumkin (136-modda).
Agar alimentlar toʻlanmasa
Sud qarori, sud buyrugʻi yoki notarial kelishuvni Bosh prokuratura huzuridagi Majburiy ijro byurosi (MIB) ijro etadi. Qarzdorga nimalar xavf solishi mumkin:
| Chora | Asos |
|---|---|
| Ish haqi va boshqa daromadlardan ushlab qolish: alimentlar boʻyicha qarz boʻlganda — hisoblangan ish haqining 70 %igacha | Sud hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisidagi qonunning 66-moddasi |
| Banklardagi hisobvaraqlardan, soʻngra mol-mulkdan undirish | Oila kodeksining 139-moddasi |
| Toʻlov muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun toʻlanmagan summaning 0,1 %i miqdorida neustoyka | Oila kodeksining 142-moddasi |
| Xorijga chiqishga vaqtincha taqiq qoʻyish | Sud hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisidagi qonunning 42-1-moddasi |
| 2026-yil 1-maydan boshlab — qarz toʻliq toʻlanguniga qadar yirik bitimlar, ayrim moliyaviy-kredit va davlat xizmatlariga cheklovlar | 2026-yil 30-martdagi PF-50-son farmonning 8-bandi |
| Ikki oydan ortiq toʻlamaslik: 15 sutkaga maʼmuriy qamoq, 120 soatgacha jamoat ishlari yoki BHMning 20 baravari (8 800 000 soʻm) miqdorida jarima | MJtKning 47-4-moddasi |
| Maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin ikki oydan ortiq toʻlamaslik: ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki bir yilgacha ozodlikdan mahrum qilish | Jinoyat kodeksining 122-moddasi |
BHMning 20 baravari miqdoridagi jarima qamoq yoki jamoat ishlarini qoʻllash mumkin boʻlmagan shaxslarga nisbatan tayinlanadi. Huquqbuzarlikni birinchi marta sodir etgan va maʼmuriy ish koʻrib chiqilayotgan paytda qarzni ixtiyoriy ravishda toʻlagan shaxs javobgarlikdan ozod qilinadi (MJtKning 47-4-moddasi). Agar qarz toʻliq toʻlansa, jinoiy javobgarlikdan ozod qilinadi (JKning 122-moddasi). Bolaga aliment toʻlashdan boʻyin tovlayotgan ota-onani sud ota-onalik huquqidan mahrum qilishi mumkin (Oila kodeksining 116-moddasi).
Voyaga yetmagan bolalar uchun aliment boʻyicha qarzdan taraflarning kelishuvi bilan ozod qilish mumkin emas (141-modda). Agar aliment kasallik tufayli yoki boshqa uzrli sababga koʻra toʻlanmagan boʻlsa va toʻlovchining moddiy ahvoli qarzni toʻlashga imkon bermasa, sud qarzdan toʻliq yoki qisman ozod qilishi mumkin. Alimentlarni boshqa qarz hisobiga oʻtkazish mumkin emas (143-modda).
2026-yil 1-maydan boshlab qaysi bitimlar va xizmatlar cheklanishini Vazirlar Mahkamasi belgilashi kerak (PF-50-son farmonning 8-bandi). 2026-yil 19-noyabr holatiga koʻra ushbu roʻyxat keltirilgan qarorni Lex.uz saytidan topa olmadik.
Xorijga chiqish
Chiqishga taqiqni davlat ijrochisi chiqaradi, katta davlat ijrochisi esa tasdiqlaydi. Alimentlar boʻyicha ijro hujjatlari yuzasidan uni qarz miqdori qancha boʻlishidan qatʼi nazar belgilashlari mumkin (3196-son bilan roʻyxatga olingan nizomning 3-bandi). Agar siz bugungi kunga qadar boʻlgan qarzni toʻlagan boʻlsangiz, taqiq shu sababli olib tashlanmaydi (20-band).
Agar ijro ishi yuritish tamomlangan yoki tugatilgan boʻlsa, alimentlar oldindan toʻlangan boʻlsa yoki toʻlovchi qiymati kamida BHMning 250 baravari, yaʼni 110 000 000 soʻm boʻlgan garov taqdim etgan boʻlsa, taqiq olib tashlanadi (Sud hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisidagi qonunning 42-1-moddasi). Biroq alimentni oldindan toʻlash yoki garov berish faqat aliment boʻyicha qarz boʻlmaganda mumkin (Vazirlar Mahkamasining 808-son qarori bilan tasdiqlangan nizomning 5-bandi), garov esa aliment toʻlamaganlik uchun maʼmuriy va jinoiy javobgarlikdan ozod qilmaydi (6-band). Oldindan kamida besh yil uchun yoki, agar besh yildan kam qolgan boʻlsa, bola voyaga yetguniga qadar butun davr uchun toʻlanadi; summani Byuro hisoblab chiqadi, ijro etish usulini esa sud oʻzgartiradi (oʻsha nizom).
2025-yil 26-noyabrdan boshlab xorijga chiqish uchun taqiqni uch oygacha muddatga toʻxtatib turish mumkin: davlat ijrochisi buni toʻlovchining iltimosnomasiga asosan, agar unda qaytib kelmaslik va aliment toʻlamaslik holati uchun fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilish polisi mavjud boʻlsa, amalga oshiradi (3196-son bilan roʻyxatga olingan nizomning 19-bandi). Polislarni litsenziyaga ega sugʻurtalovchilar beradi, sugʻurta shartlarini ular Byuro bilan kelishadi (19-1-band), polisning mavjudligini esa Byuro avtomatik ravishda tekshiradi (19-band). Qaysi sugʻurta kompaniyalari bunday polislarni sotayotgani nizomda aytilmagan.
Doimiy yashash uchun yoki uch oydan ortiq muddatga ketayotgan shaxs oluvchi bilan aliment toʻlash toʻgʻrisida kelishuv tuzishi shart. Agar kelishuvga erishilmagan boʻlsa, oluvchi sud orqali qatʼiy summani, bir martalik toʻlovni yoki alimentlar hisobiga mol-mulk berilishini talab qilishi mumkin (145-modda).
Ajrashish (ajrim) va alimentga ariza berish narxi
2026-yil 1-sentabrdan BHM — 440 000 soʻm:
| Nima | Boj | Soʻmda |
|---|---|---|
| Aliment undirish toʻgʻrisida ariza yoki daʼvo | toʻlanmaydi | 0 |
| Aliment toʻlash haqidagi kelishuvni notariusda tasdiqlash | davlat boji undirilmaydi | 0 |
| Sudda nikohni bekor qilish toʻgʻrisida daʼvo | 2 BHM | 880 000 |
| Takroriy nikohni bekor qilish toʻgʻrisida daʼvo | 4 BHM | 1 760 000 |
| Oʻrtada umumiy voyaga yetmagan bolalar boʻlmasa, oʻzaro rozilik boʻyicha FHDYo organida ajrashishni qayd etish | er-xotinning biri yoki ikkalasidan 1,5 BHM | 660 000 |
| Sud qarori boʻyicha FHDYo organida ajrashishni qayd etish, har ikkala er-xotin birinchi nikohda | 1,5 dan 3 BHMgacha | 660 000 dan 1 320 000 gacha |
| Sud qarori boʻyicha FHDYo organida ajrashishni qayd etish, er-xotinning biri takroriy nikohda | 3 dan 4 BHMgacha | 1 320 000 dan 1 760 000 gacha |
| Nikoh bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma uchun gerb yigʻimi | BHMning 15 %i | 66 000 |
Summalar — «Davlat boji toʻgʻrisida»gi qonunga ilovadan, gerb yigʻimi — Vazirlar Mahkamasining 550-son qarori 3-bandi boʻyicha. Agar er-xotin mol-mulkni boʻlishayotgan boʻlsa, boʻlish uchun boj ajrashish boji alohida boʻlgan holda daʼvo bahosidan hisoblanadi. Sud orqali ajrashganda qayd etish uchun boj miqdorini va uni er-xotinning qaysi biri toʻlashini sud belgilaydi (Oila kodeksining 45-moddasi).
Agar er-xotinning umumiy voyaga yetmagan bolalari boʻlsa, nikoh sud tomonidan bekor qilinadi (38 va 42-moddalar). FHDYo organida er-xotindan birining arizasi boʻyicha bu faqat ikkinchisi bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoxud uch yil va undan ortiq muddatga ozodlikdan mahrum qilishga hukm qilingan boʻlsa mumkin (43-modda). Xotinining roziligisiz er uning homiladorligi vaqtida va bola tugʻilgandan keyin bir yil davomida ajrashishga ariza bera olmaydi (39-modda). Sud er-xotinga yarashtirish uchun olti oygacha muddat berishi mumkin, ammo oilaviy zoʻravonlikdan jabrlangan shaxs buni soʻrasa, bu muddatni tayinlamaydi (40-modda). Nikoh FHDYo organida ajrashish qayd etilgan kundan boshlab tugatiladi (47-modda). Qolgan bojlar, jumladan nikohni qayd etish uchun — davlat bojlari toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada.
Nimalar oʻzgarishi mumkin
- Hisoblashning yangi tartibi. Prezidentning 2026-yil 10-noyabrdagi PF-242-son farmoni bilan 2027-yil iyunigacha bolalar uchun aliment miqdori yashash xarajatlariga muvofiq belgilanadigan qaror loyihasini tayyorlash topshirildi (2-ilova, 24-band). Farmon yangi summalar va foizlarni belgilamaydi.
- Eng kam miqdor MHTEKM oshirilganda oʻsadi. 2027-yil uchun MHTEKM hozircha belgilanmagan.
- Ishlamaydigan toʻlovchilarning qarzi har chorakda bir marta eʼlon qilinadigan oʻrtacha oylik ish haqi bilan birga oʻzgaradi.
- 2026-yil 1-maydan cheklovlar. Qarzdorlar uchun mavjud boʻlmaydigan bitimlar va xizmatlar roʻyxatini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlashi kerak.
Savol-javoblar
2026-yilda 1 ta bolaga aliment miqdori qancha?
Soliqlardan keyingi ish haqi va boshqa daromadlarning toʻrtdan bir qismi, lekin oyiga 360 400 soʻmdan kam emas (1 360 000 soʻm boʻlgan MHTEKMning 26,5 %i). Soliqdan keyingi oylik 5 000 000 soʻm boʻlganda — 1 250 000 soʻm. Agar daromad muntazam boʻlmasa yoki norasmiy boʻlsa, sud qatʼiy summani belgilashi mumkin.
Ikkita bolaga qancha aliment toʻlanadi?
Daromadning uchdan bir qismi, lekin har bir bola uchun 360 400 soʻmdan kam emas, yaʼni oyiga 720 800 soʻmdan kam emas. Uch va undan ortiq bolaga — daromadning yarmi.
2026-yilda eng kam aliment miqdori qancha?
2026-yil 1-sentabrdan — har bir bola uchun oyiga 360 400 soʻm (MHTEKMning 26,5 %i). Ota-onaga va erga (xotinga) aliment — 159 800 soʻmdan kam emas (MHTEKMning 11,75 %i).
Ishlamasa (ishsiz boʻlsa), aliment miqdori qancha?
Toʻlash majburiyati yoʻqolmaydi. Agar sud qatʼiy summani belgilagan boʻlsa, u toʻlanadi. Agar aliment ulushda belgilangan boʻlsa, ishlamagan vaqt uchun qarz undiruv vaqtidagi mamlakat boʻyicha oʻrtacha oylik ish haqidan hisoblanadi: 7 274 100 soʻm boʻlganda bitta bolaga bu oyiga 1 818 525 soʻm, ikkitaga — 2 424 700, uchtaga — 3 637 050.
Aliment necha yoshgacha toʻlanadi?
Bola 18 yoshga toʻlguncha yoki undan oldin, agar u toʻliq muomala layoqatiga ega boʻlsa yoxud farzandlikka olingan boʻlsa. Voyaga yetgan bolaga aliment faqat u mehnatga layoqatsiz va yordamga muhtoj boʻlsagina toʻlanadi; bu holda yosh chegarasi yoʻq.
Ajrashishga (ajrimga) va alimentga ariza berish narxi qancha?
Aliment undirish toʻgʻrisida ariza va daʼvodan boj olinmaydi. Ajrashish toʻgʻrisidagi daʼvo — 880 000 soʻm (2 BHM), takroriy nikohni bekor qilish toʻgʻrisida — 1 760 000. FHDYo organida ajrashishni qayd etish 660 000 dan 1 760 000 soʻmgacha turadi, guvohnoma uchun gerb yigʻimi — 66 000.
Aliment qaysi paytdan boshlab undiriladi?
Sudga murojaat qilingan kundan boshlab. Oʻtgan davr uchun — uch yildan koʻp boʻlmagan vaqt uchun va faqat sud toʻlovchi boʻyin tovlaganini, siz esa pul olishga uringaningizni aniqlasa.
Aliment boʻyicha qarz bilan chet elga chiqish mumkinmi?
Agar davlat ijrochisi chiqishni taqiqlagan boʻlsa, ish yuritish tugatilgunga, aliment oldindan toʻlangunga yoki kamida 110 000 000 soʻm (250 BHM) garov qoʻyilgunga qadar mumkin emas. Biroq oldindan toʻlash yoki garov qoʻyish faqat butun qarz toʻlangandan keyin mumkin, qarzni bugungi kunga qadar toʻlashning oʻzi esa taqiqni bekor qilmaydi. Uch oygacha boʻlgan muddatga qaytib kelmaslik xataridan sugʻurta polisi bilan chiqish mumkin. Taqiq bor-yoʻqligini my.gov.uz davlat xizmatlari portalida bepul tekshirish mumkin.
Aliment toʻlamaganlik uchun nima boʻladi?
Muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun 0,1 % neustoyka, oylikning 70 %igacha ushlab qolish, hisobvaraqlar va mol-mulkdan undirish, chet elga chiqishga taqiq. Ikki oydan ortiq toʻlamaganlik uchun — 15 sutkaga maʼmuriy qamoq, jamoat ishlari yoki 8 800 000 soʻm jarima, shundan keyin yana toʻlanmasa — jinoiy javobgarlik.
Aliment haqida sudsiz kelishib olish mumkinmi?
Ha. Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuv yozma ravishda tuziladi va notariusda tasdiqlanadi, buning uchun davlat boji olinmaydi. Bolalar uchun summa sud belgilaganidan kam boʻlishi mumkin emas. Agar toʻlovchi toʻlashni toʻxtatsa, kelishuv sudsiz Majburiy ijro byurosiga topshiriladi.
Qayerdan tekshirish mumkin
- Oila kodeksi — Lex.uz saytida (ruscha tarjima va oʻzbek tilidagi rasmiy matn), V boʻlim «Oila aʼzolarining hamda boshqa shaxslarning aliment majburiyatlari».
- Aliment boʻyicha qarz va chiqishga taqiq — Majburiy ijro byurosining mib.uz veb-saytida.
- Qarz tufayli chiqishga taqiq bor-yoʻqligi — davlat xizmatlari portali my.gov.uzda bepul: bu Majburiy ijro byurosining xizmati, javob portalga kirgandan keyin avtomatik ravishda keladi.
- Hisoblangan va kelib tushgan aliment toʻlovlari — davlat xizmatlari portalining eski versiyasidagi «Aliment boʻyicha hisoblangan yoki kelib tushgan toʻlovlarni tekshirish» xizmatida: oldmy.gov.uz, OneID orqali kirish.
- Sudga onlayn ariza berish — my.sud.uz portalida.
- MHTEKM va BHM — MHTEKM va BHM toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada, boshqa bojlar — davlat bojlari toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada. Oʻrtacha oylik ish haqini Milliy statistika qoʻmitasi stat.uz saytida eʼlon qiladi.
- MHTEKM, BHM yoki oʻrtacha oylik ish haqi oʻzgarganda summalarni, alimentlarni yangicha hisoblash toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda esa qoidalarni yangilaymiz.
Manbalar
- Семейный кодекс Республики Узбекистан: доли и минимум 26,5 % МРОТ на ребёнка (статья 99), твёрдая сумма (статья 102), совершеннолетние нетрудоспособные дети (статьи 100, 101), содержание родителей (статьи 109, 110), супругов и бывших супругов (статьи 117–119), соглашение об уплате алиментов (статьи 130–134), взыскание через суд (статья 136), долг и средняя зарплата (статьи 139, 140), неустойка (статья 142), уменьшение и изменение размера алиментов (статьи 105, 146), индексация (статья 144), выезд за границу (статья 145), прекращение выплат (статья 147), развод (статьи 38–47) (Lex.uz, русский текст)
- Семейный кодекс, официальный текст на узбекском языке в редакции на 12 сентября 2026 года (Lex.uz)
- Закон № ЗРУ-1174 от 11 сентября 2026 года, статья 5: родителя ребёнка, который находится на полном содержании государственного или негосударственного учреждения, больше нельзя освободить от алиментов, можно только уменьшить их (статьи 105 и 146 Семейного кодекса); вступил в силу 12 сентября 2026 года (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Указ президента № УП-115 от 23 июня 2026 года: МРОТ 1 360 000 сумов и БРВ 440 000 сумов с 1 сентября 2026 года (Lex.uz)
- Закон № 258-II «Об исполнении судебных актов и актов иных органов»: временное ограничение выезда и его снятие при заблаговременной уплате алиментов или залоге не меньше 250 БРВ (статья 42-1), удержания из суммы после налогов (статья 65), до 70 % начисленной зарплаты при долгах по алиментам (статья 66) (Lex.uz, русский текст; часть изменений — неофициальный перевод)
- Тот же закон, официальный текст на узбекском языке: статья 66 в редакции закона № ЗРУ-1082 от 19 августа 2025 года (Lex.uz)
- Положение о порядке временного ограничения выезда должников из Республики Узбекистан (рег. № 3196 от 12 ноября 2019 года) в редакции постановления рег. № 3196-2 от 26 ноября 2025 года: по алиментам ограничение действует независимо от суммы (пункт 3), поездка до трёх месяцев со страховым полисом (пункты 19 и 19-1), погашение текущего долга ограничение не снимает (пункт 20) (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Положение о заблаговременной уплате алиментов и залоге, утверждённое постановлением Кабинета Министров № 808 от 6 октября 2018 года: только при отсутствии долга (пункт 5), не меньше чем за пять лет или до совершеннолетия ребёнка (пункт 9) (Lex.uz)
- Указ президента № УП-50 от 30 марта 2026 года, пункт 8: с 1 мая 2026 года должникам по алиментам ограничивают крупные сделки, отдельные финансово-кредитные и государственные услуги до полного погашения долга (Lex.uz)
- Указ президента № УП-242 от 10 ноября 2026 года, приложение 2, пункт 24: подготовить к июню 2027 года проект постановления о размере алиментов на детей в соответствии с расходами на жизнь (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Уголовный кодекс, статьи 122 и 123: уклонение от содержания детей, нетрудоспособных лиц и родителей (Lex.uz, русский текст)
- Кодекс об административной ответственности, статьи 47-4 и 47-5: неуплата алиментов дольше двух месяцев (Lex.uz, русский текст)
- Гражданский процессуальный кодекс: подсудность по выбору истца (статья 34), судебный приказ (статьи 170, 171, 177, 180, 181), срок рассмотрения дел об алиментах (статья 207) (Lex.uz, русский текст)
- Закон № ЗРУ-600 «О государственной пошлине»: истцы по искам о взыскании алиментов освобождены от пошлины (статья 8), пошлины за развод в суде и регистрацию расторжения брака, удостоверение соглашения об алиментах без пошлины (приложение) (Lex.uz, русский текст; приложение — неофициальный перевод)
- Закон № ЗРУ-600 «О государственной пошлине», официальный текст на узбекском языке (Lex.uz)
- Постановление Кабинета Министров № 550 от 20 октября 2023 года, пункт 3: гербовый сбор 15 % БРВ за свидетельство ЗАГС (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Постановление Пленума Верховного суда № 11 от 29 июля 2016 года о делах о взыскании алиментов: где подавать (пункт 5), без пошлины (пункт 6), твёрдая сумма в долях МРОТ (пункт 14) (Lex.uz)
- Национальный комитет по статистике, пресс-релиз от 27 октября 2026 года: среднемесячная номинальная начисленная заработная плата за январь–сентябрь 2026 года — 7 274,1 тыс. сумов (stat.uz)
- Национальный комитет по статистике, сообщение от 29 апреля 2026 года: среднемесячная номинальная начисленная заработная плата за январь–март 2026 года — 6 825,9 тыс. сумов (stat.uz)
- Zamin.uz, 11 мая 2026 года: с 28 апреля 2026 года долг неработающих плательщиков считают от средней зарплаты больше 6,8 млн сумов — около 1,7, 2,3 и 3,4 млн сумов в месяц на одного, двух и трёх детей (на английском языке)
- Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре: проверка задолженности и ограничений
- Портал судов my.sud.uz: электронная подача заявлений в суд
- Единый портал интерактивных государственных услуг: «Проверка временного ограничения на выезд из Республики Узбекистан за наличие задолженности по исполнительным документам», услуга Бюро принудительного исполнения, бесплатно, ответ автоматически (my.gov.uz)
- Единый портал интерактивных государственных услуг, старая версия: «Проверка начислений или поступлений по алиментам», вход через OneID (oldmy.gov.uz)