Алимент миқдори 2026: битта, иккита ва учта болага, энг кам миқдор
Бир нафар болага — ота ёки онанинг иш ҳақи ва бошқа даромадларининг тўртдан бир қисми, икки нафар болага — учдан бир қисми, уч нафар ва ундан ортиқ болага — ярми, лекин ҳар бир бола учун ойига 360 400 сўмдан кам эмас (Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 99-моддаси). Энг кам миқдор — меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг (МҲТЕКМ) 26,5 фоизи, МҲТЕКМ эса 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб 1 360 000 сўмга тенг. Ота-она ўзаро келиша олмаса, суд болалар учун алиментни шу тартибда ундиради.
Агар ота ёки она ишламаса ёки даромадини тасдиқламаган бўлса, даромад улушида белгиланган алимент бўйича қарз ундириш вақтидаги мамлакат бўйича ўртача ойлик иш ҳақидан ҳисобланади (140-модда). Миллий статистика қўмитасининг сўнгги маълумотларига кўра, 2026 йил январь–сентябрь ойларида ўртача иш ҳақи — 7 274 100 сўм, унинг тўртдан бир қисми — ойига 1 818 525 сўм. Мажбурий ижро бюроси қайси кўрсаткични олаётганини расман маълум қилмаган.
Вояга етмаган болалар учун алимент 18 ёшгача тўланади. Ундириш учун судга давлат божисиз даъво аризаси бериш ёки ўзаро келишиб, келишувни нотариусда тасдиқлаш мумкин. Қарзни Мажбурий ижро бюроси (МИБ) ундиради. Булар умумий қоидалар: ҳар бир аниқ ишда миқдорни суд белгилайди, у тарафларнинг моддий ҳолатини ҳисобга олган ҳолда улушни камайтириши ёки кўпайтириши мумкин.
Болалар учун қанча тўланади
| Болалар сони | Ойига даромад улуши | 2026 йил 1 сентябрдан энг кам миқдор |
|---|---|---|
| Бир нафар бола | 1/4 | 360 400 сўм |
| Икки нафар бола | 1/3 | 720 800 сўм (ҳар бирига 360 400 сўмдан) |
| Уч нафар ва ундан ортиқ | 1/2 | уч нафарга 1 081 200 сўм (ҳар бирига 360 400 сўмдан) |
Энг кам миқдор — ҳар бир бола учун МҲТЕКМнинг 26,5 фоизи (99-модда, иккинчи қисм). У МҲТЕКМ билан бирга, одатда йилда бир марта ўзгаради.
Алимент Ўзбекистонда ва хорижда олинган барча турдаги даромадлардан, шу жумладан натура шаклидаги даромадлардан ҳам ушлаб қолинади; чет эл валютасидаги даромад ундириш кунидаги Марказий банк курси бўйича сўмга қайта ҳисобланади (104-модда). Улуш солиқлар ушлаб қолингандан кейин қолган суммадан ҳисобланади («Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги қонуннинг 65-моддаси). Иш берувчи иш ҳақи тўланган кундан бошлаб узоғи билан уч кун ичида алиментни олувчига ўтказиши шарт (137-модда).
Ота-онанинг мажбуриятлари тенгдир (97-модда): алимент бола билан бирга яшамаётган ота ёки онадан ундирилади. Агар бола ҳар иккаласидан алоҳида яшаса, васийлик ва ҳомийлик органлари ёки 14 ёшга тўлган боланинг ўзи даъвони бир вақтнинг ўзида иккаласига нисбатан қўзғатиши мумкин (96-модда).
Мисоллар
Ота ёки онанинг солиқ тўлангандан кейинги ойлик иш ҳақи — ойига 5 000 000 сўм:
| Болалар сони | Ойига алимент |
|---|---|
| Бир нафар бола | 1 250 000 сўм |
| Икки нафар бола | 1 666 667 сўм |
| Уч нафар бола | 2 500 000 сўм |
Агар тўловчидан бир нечта суд қарорига кўра турли ота ёки оналардан бўлган болаларига алимент ундирилаётган бўлса ва уларнинг умумий миқдори 99-моддада назарда тутилган улушдан ошиб кетса, у суд орқали уларни камайтиришни талаб қилиши мумкин: суд бу улушни барча болалар ўртасида тенг тақсимлайди (115-модда).
Суд алиментни қачон камайтиради
Агар тўловчининг бошқа вояга етмаган болалари бўлса ва тўлиқ улуш ундирилганда улар алимент олаётган боладан камроқ таъминланган бўлиб қолса, агар тўловчи моддий жиҳатдан қийналаётган ногиронлиги бўлган шахс бўлса ёки алимент олувчининг мустақил даромади бўлса, суд алиментни камайтириши мумкин (105-модда). Бу ҳолатлар барҳам топганда олувчи суд орқали яна қонунда белгиланган миқдорда алимент талаб қилиши мумкин.
Агар суд қароридан кейин тарафлардан бирининг моддий ёки оилавий аҳволи ўзгарса, уларнинг ҳар бири суддан алимент миқдорини ўзгартиришни ёки уни тўлашдан озод қилишни сўраши мумкин (146-модда). Давлат ёки нодавлат муассасасининг тўлиқ таъминотида бўлган боланинг ота ёки онасини 2026 йил 12 сентябрдан бошлаб алиментдан озод қилиб бўлмайди, алиментни фақат камайтириш мумкин (ЎРҚ-1174-сон қонун таҳриридаги 105 ва 146-моддалар).
Агар тўловчи ишламаса
Ота ёки она расмий иш ҳақига эга бўлмаганида ёки унинг миқдори ўзгариб турганда, суд алиментни ҳар ойда тўланадиган қатъий суммада бирданига белгилаши мумкин (102-модда). Бундай суммани суд МҲТЕКМнинг маълум бир қисми сифатида — ярим МҲТЕКМ, бир МҲТЕКМ ва ҳоказо тарзда белгилайди (Олий суд Пленуми 11-сон қарорининг 14-банди) ва МҲТЕКМ оширилганда у ҳам худди шу нисбатда ошади (144-модда).
Агар алимент даромад улушида белгиланган бўлса, тўловчи эса ишламаса ёки даромад тўғрисидаги ҳужжатларни тақдим этмаган бўлса, бу давр учун қарзни давлат ижрочиси ундириш вақтида Ўзбекистондаги ўртача ойлик иш ҳақидан келиб чиқиб ҳисоблайди (140-модда). Шунинг учун қарз ўртача иш ҳақи билан бирга ўсиб боради. Агар бундай ҳисоб-китоб тарафлардан бирининг манфаатларига жиддий путур етказса, у судга мурожаат қилиши мумкин ва суд қарзни қатъий суммада белгилаши мумкин.
| Болалар сони | Улуш | Ўртача иш ҳақи 7 274 100 сўм бўлганда, ойига |
|---|---|---|
| Бир нафар бола | 1/4 | 1 818 525 сўм |
| Икки нафар бола | 1/3 | 2 424 700 сўм |
| Уч нафар ва ундан ортиқ | 1/2 | 3 637 050 сўм |
Ўртача иш ҳақи — Миллий статистика қўмитасининг 2026 йил январь–сентябрь ойлари бўйича маълумотлари (2026 йил 27 октябрдаги пресс-релиз), у ҳар чоракда бир марта эълон қилинади. Zamin.uz хабарига кўра, 2026 йил 28 апрелдан бошлаб ишламайдиган тўловчиларнинг қарзи 6,8 млн сўмдан кўпроқ бўлган ўртача иш ҳақидан ҳисобланмоқда: бир нафар болага ойига қарийб 1,7 млн сўм, икки нафарга 2,3 млн ва уч нафарга 3,4 млн сўм. Бу статистиканинг 2026 йил январь–март ойлари бўйича маълумотларига — 6 825 900 сўмга мос келади (2026 йил 29 апрелдаги хабар). Ҳозир давлат ижрочиси қайси чораклик кўрсаткични асос қилиб олаётганини Мажбурий ижро бюроси расман маълум қилмаган.
Статистика ўртача иш ҳақини солиқлар ушлаб қолинишидан олдинги миқдорда эълон қилади. Zamin.uz келтирган рақамларга қараганда (1,7 млн — бу 6,8 млннинг тўртдан бири), қарз шу сумманинг тўлиқ миқдоридан, солиқларни чегирмасдан ҳисобланади, ҳолбуки ишлайдиган тўловчидан алимент солиқлар ушлаб қолингандан кейин ундирилади.
Мисол. Ота ишламайди ва олти ой давомида бир нафар боласи учун алимент тўламаган. Агар қарз 7 274 100 сўм ўртача иш ҳақи бўйича ундирилса, у 6 × 1 818 525 = 10 911 150 сўмни ташкил этади. Агар қарз унинг айби билан вужудга келган бўлса, унга тўлов кечиктирилган ҳар бир кун учун тўланмаган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида неустойка қўшилади (142-модда).
Бюронинг Zamin.uz келтирган маълумотларига кўра, алимент тўловчиларнинг 61 фоизи расман ишламайди ёки доимий даромадга эга эмас.
Яна кимларга алимент тўланади
| Ким олади ва қачон | Ойига энг кам миқдор |
|---|---|
| Вояга етган бола, агар у меҳнатга лаёқатсиз бўлса ва ёрдамга муҳтож бўлса, ҳар қандай ёшда (100, 101-моддалар) | йўқ, суммани суд белгилайди |
| Ота-она, агар улар меҳнатга лаёқатсиз бўлса ва ёрдамга муҳтож бўлса: вояга етган меҳнатга лаёқатли болалари тўлайди (109, 110-моддалар) | 159 800 сўм |
| Хотин ёки собиқ хотин ҳомиладорлик даврида ва ўртадаги бола туғилган кундан бошлаб уч йил давомида (117, 118-моддалар) | 159 800 сўм |
| Ўртадаги ногиронлиги бўлган болани парваришлаётган муҳтож эр ёки хотин, ёхуд собиқ эр ёки хотин: бола 18 ёшга тўлгунга қадар, болаликдан И гуруҳ ногиронлиги бўлган бола учун эса — 18 ёшдан кейин ҳам | 159 800 сўм |
| Меҳнатга лаёқатсиз муҳтож эр ёки хотин; собиқ — агар никоҳдан ажралгунга қадар ёки никоҳдан ажралган кундан бошлаб бир йил давомида меҳнатга лаёқатсиз бўлиб қолган бўлса | 159 800 сўм |
159 800 сўм — бу 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб МҲТЕКМнинг 11,75 фоизи (110 ва 119-моддалар). Ёрдамга муҳтож бўлган ва никоҳдан ажралган кундан бошлаб узоғи билан беш йил ичида пенсия ёшига етган собиқ эр ёки хотин ҳам, агар никоҳ узоқ давом этган бўлса, алимент талаб қилиши мумкин (118-модда). Собиқ меҳнатга лаёқатсиз эр ёки хотиннинг алимент олиш ҳуқуқи, агар у янги никоҳга кирса, бекор бўлади (121-модда). Эр ёки хотинга алиментни суд ҳар ой тўланадиган қатъий суммада белгилайди (119-модда), ота-онага тўланадиган алимент миқдорини эса болаларнинг оилавий ва моддий аҳволини ҳисобга олиб белгилайди (110-модда).
Агар ота-онаси бўлмаса ёки улар болани таъминлай олмаса, суд бобо, буви, вояга етган ака-ука ва опа-сингиллар, ўгай ота ёки ўгай онага тўлаш мажбуриятини юклаши мумкин (122–129-моддалар).
Неча ёшгача тўланади
Суд томонидан ундирилган бола учун алимент унинг вояга етгунига қадар, яъни 18 ёшгача тўланади. Агар бола 18 ёшга тўлмасдан тўлиқ муомала лаёқатига эга бўлса, уни фарзандликка олишса, шунингдек олувчи ёки тўловчи вафот этган тақдирда тўловлар муддатидан олдин тўхтатилади (147-модда).
18 ёшдан катта болага алимент фақат у меҳнатга лаёқатсиз ва ёрдамга муҳтож бўлсагина тўланиши керак (100-модда). Оила кодексида ўқиётган вояга етган болага пул тўлаш мажбурияти назарда тутилмаган.
Алиментларни қандай олиш мумкин
- Келишиб олиш. Ота-она алимент тўлаш тўғрисида ёзма шаклда келишув тузадилар ва уни нотариусда тасдиқлатадилар (131-модда). Миқдори, муддатлари ва усулини — ҳар ойда тўланадиган сумма, бир марталик тўлов, мол-мулк — ўзлари белгилайдилар, бироқ болалар учун суд тайинлаган бўлиши мумкин бўлган миқдордан камроқ суммага келишиш мумкин эмас (133-модда). Нотариал тасдиқланган келишув ижро варақаси кучига эга: агар тўловчи тўлашни тўхтатса, уни тўғридан-тўғри Мажбурий ижро бюросига топшириш мумкин. Келишувни тасдиқлаш учун давлат божи олинмайди.
- Низо бўлмаганда — суд буйруғи. Вояга етмаган болалар учун алимент ундириш тўғрисида суд буйруғи бериш ҳақидаги ариза фуқаролик ишлари бўйича судга топширилади (Оила кодексининг 136-моддаси, ФПКнинг 171-моддаси). Буйруқ уч кун ичида берилади (ФПКнинг 177-моддаси) ва дарҳол ижро этилади (ФПКнинг 170-моддаси). Қарздор буйруқ нусхасини олган кундан эътиборан ўн кун ичида эътироз билдириши мумкин, бу ҳолда буйруқ бекор қилинади ва ундирувчи даъво аризаси бериши мумкин (ФПКнинг 181-моддаси).
- Даъво аризаси. Агар низо бўлса керак бўлади: оталикни белгилаш, қатъий сумма, эрга (хотинга) ёки вояга етган болага алимент тўлаш тўғрисида. Алимент ундириш ҳақидаги талабни никоҳни бекор қилиш тўғрисидаги даъво аризаси билан бирга бериш мумкин (44-модда). Суд алимент тўғрисидаги ишни тайёргарлик тугаганидан кейин 20 кундан кечиктирмай кўриб чиқади (ФПКнинг 207-моддаси).
- Ихтиёрий равишда. Тўловчи иш жойига ёки пенсия, нафақа, стипендия оладиган жойига ўзи ариза ёзиши мумкин ва алиментлар 99-модда миқдорларида ушлаб қолинади (135-модда).
Ариза ёки даъво аризасини жавобгарнинг яшаш жойидаги ёки ўз яшаш жойингиздаги судга топшириш мумкин (ФПКнинг 34-моддаси). Алимент талаб қилиб мурожаат қилган шахс давлат божини тўламайди («Давлат божи тўғрисида»ги қонуннинг 8-моддаси). Аризани судларнинг my.sud.uz портали орқали электрон шаклда ҳам топшириш мумкин. 14 ёшга тўлган бола ҳамда васийлик ва ҳомийлик органлари ҳам, агар ота-она буни қилмаган бўлса, алимент тўғрисида даъво аризаси бериши мумкин (96-модда).
Алиментлар сиз судга мурожаат қилган кундан бошлаб ундирилади. Ўтган давр учун уларни кўпи билан уч йил учун ва фақат суд сиз илгари ҳам пул олишга ҳаракат қилганингизни, тўловчи эса бўйин товлаганини аниқлаган тақдирдагина ундириш мумкин (136-модда).
Агар алиментлар тўланмаса
Суд қарори, суд буйруғи ёки нотариал келишувни Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси (МИБ) ижро этади. Қарздорга нималар хавф солиши мумкин:
| Чора | Асос |
|---|---|
| Иш ҳақи ва бошқа даромадлардан ушлаб қолиш: алиментлар бўйича қарз бўлганда — ҳисобланган иш ҳақининг 70 %игача | Суд ҳужжатларини ижро этиш тўғрисидаги қонуннинг 66-моддаси |
| Банклардаги ҳисобварақлардан, сўнгра мол-мулкдан ундириш | Оила кодексининг 139-моддаси |
| Тўлов муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун тўланмаган сумманинг 0,1 %и миқдорида неустойка | Оила кодексининг 142-моддаси |
| Хорижга чиқишга вақтинча тақиқ қўйиш | Суд ҳужжатларини ижро этиш тўғрисидаги қонуннинг 42-1-моддаси |
| 2026 йил 1 майдан бошлаб — қарз тўлиқ тўлангунига қадар йирик битимлар, айрим молиявий-кредит ва давлат хизматларига чекловлар | 2026 йил 30 мартдаги ПФ-50-сон фармоннинг 8-банди |
| Икки ойдан ортиқ тўламаслик: 15 суткага маъмурий қамоқ, 120 соатгача жамоат ишлари ёки БҲМнинг 20 баравари (8 800 000 сўм) миқдорида жарима | МЖтКнинг 47-4-моддаси |
| Маъмурий жазо қўлланилганидан кейин икки ойдан ортиқ тўламаслик: икки йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёки бир йилгача озодликдан маҳрум қилиш | Жиноят кодексининг 122-моддаси |
БҲМнинг 20 баравари миқдоридаги жарима қамоқ ёки жамоат ишларини қўллаш мумкин бўлмаган шахсларга нисбатан тайинланади. Ҳуқуқбузарликни биринчи марта содир этган ва маъмурий иш кўриб чиқилаётган пайтда қарзни ихтиёрий равишда тўлаган шахс жавобгарликдан озод қилинади (МЖтКнинг 47-4-моддаси). Агар қарз тўлиқ тўланса, жиноий жавобгарликдан озод қилинади (ЖКнинг 122-моддаси). Болага алимент тўлашдан бўйин товлаётган ота-онани суд ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиши мумкин (Оила кодексининг 116-моддаси).
Вояга етмаган болалар учун алимент бўйича қарздан тарафларнинг келишуви билан озод қилиш мумкин эмас (141-модда). Агар алимент касаллик туфайли ёки бошқа узрли сабабга кўра тўланмаган бўлса ва тўловчининг моддий аҳволи қарзни тўлашга имкон бермаса, суд қарздан тўлиқ ёки қисман озод қилиши мумкин. Алиментларни бошқа қарз ҳисобига ўтказиш мумкин эмас (143-модда).
2026 йил 1 майдан бошлаб қайси битимлар ва хизматлар чекланишини Вазирлар Маҳкамаси белгилаши керак (ПФ-50-сон фармоннинг 8-банди). 2026 йил 19 ноябрь ҳолатига кўра ушбу рўйхат келтирилган қарорни Lex.uz сайтидан топа олмадик.
Хорижга чиқиш
Чиқишга тақиқни давлат ижрочиси чиқаради, катта давлат ижрочиси эса тасдиқлайди. Алиментлар бўйича ижро ҳужжатлари юзасидан уни қарз миқдори қанча бўлишидан қатъи назар белгилашлари мумкин (3196-сон билан рўйхатга олинган низомнинг 3-банди). Агар сиз бугунги кунга қадар бўлган қарзни тўлаган бўлсангиз, тақиқ шу сабабли олиб ташланмайди (20-банд).
Агар ижро иши юритиш тамомланган ёки тугатилган бўлса, алиментлар олдиндан тўланган бўлса ёки тўловчи қиймати камида БҲМнинг 250 баравари, яъни 110 000 000 сўм бўлган гаров тақдим этган бўлса, тақиқ олиб ташланади (Суд ҳужжатларини ижро этиш тўғрисидаги қонуннинг 42-1-моддаси). Бироқ алиментни олдиндан тўлаш ёки гаров бериш фақат алимент бўйича қарз бўлмаганда мумкин (Вазирлар Маҳкамасининг 808-сон қарори билан тасдиқланган низомнинг 5-банди), гаров эса алимент тўламаганлик учун маъмурий ва жиноий жавобгарликдан озод қилмайди (6-банд). Олдиндан камида беш йил учун ёки, агар беш йилдан кам қолган бўлса, бола вояга етгунига қадар бутун давр учун тўланади; суммани Бюро ҳисоблаб чиқади, ижро этиш усулини эса суд ўзгартиради (ўша низом).
2025 йил 26 ноябрдан бошлаб хорижга чиқиш учун тақиқни уч ойгача муддатга тўхтатиб туриш мумкин: давлат ижрочиси буни тўловчининг илтимосномасига асосан, агар унда қайтиб келмаслик ва алимент тўламаслик ҳолати учун фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш полиси мавжуд бўлса, амалга оширади (3196-сон билан рўйхатга олинган низомнинг 19-банди). Полисларни лицензияга эга суғурталовчилар беради, суғурта шартларини улар Бюро билан келишади (19-1-банд), полиснинг мавжудлигини эса Бюро автоматик равишда текширади (19-банд). Қайси суғурта компаниялари бундай полисларни сотаётгани низомда айтилмаган.
Доимий яшаш учун ёки уч ойдан ортиқ муддатга кетаётган шахс олувчи билан алимент тўлаш тўғрисида келишув тузиши шарт. Агар келишувга эришилмаган бўлса, олувчи суд орқали қатъий суммани, бир марталик тўловни ёки алиментлар ҳисобига мол-мулк берилишини талаб қилиши мумкин (145-модда).
Ажрашиш (ажрим) ва алиментга ариза бериш нархи
2026 йил 1 сентябрдан БҲМ — 440 000 сўм:
| Нима | Бож | Сўмда |
|---|---|---|
| Алимент ундириш тўғрисида ариза ёки даъво | тўланмайди | 0 |
| Алимент тўлаш ҳақидаги келишувни нотариусда тасдиқлаш | давлат божи ундирилмайди | 0 |
| Судда никоҳни бекор қилиш тўғрисида даъво | 2 БҲМ | 880 000 |
| Такрорий никоҳни бекор қилиш тўғрисида даъво | 4 БҲМ | 1 760 000 |
| Ўртада умумий вояга етмаган болалар бўлмаса, ўзаро розилик бўйича ФҲДЁ органида ажрашишни қайд этиш | эр-хотиннинг бири ёки иккаласидан 1,5 БҲМ | 660 000 |
| Суд қарори бўйича ФҲДЁ органида ажрашишни қайд этиш, ҳар иккала эр-хотин биринчи никоҳда | 1,5 дан 3 БҲМгача | 660 000 дан 1 320 000 гача |
| Суд қарори бўйича ФҲДЁ органида ажрашишни қайд этиш, эр-хотиннинг бири такрорий никоҳда | 3 дан 4 БҲМгача | 1 320 000 дан 1 760 000 гача |
| Никоҳ бекор қилинганлиги тўғрисидаги гувоҳнома учун герб йиғими | БҲМнинг 15 %и | 66 000 |
Суммалар — «Давлат божи тўғрисида»ги қонунга иловадан, герб йиғими — Вазирлар Маҳкамасининг 550-сон қарори 3-банди бўйича. Агар эр-хотин мол-мулкни бўлишаётган бўлса, бўлиш учун бож ажрашиш божи алоҳида бўлган ҳолда даъво баҳосидан ҳисобланади. Суд орқали ажрашганда қайд этиш учун бож миқдорини ва уни эр-хотиннинг қайси бири тўлашини суд белгилайди (Оила кодексининг 45-моддаси).
Агар эр-хотиннинг умумий вояга етмаган болалари бўлса, никоҳ суд томонидан бекор қилинади (38 ва 42-моддалар). ФҲДЁ органида эр-хотиндан бирининг аризаси бўйича бу фақат иккинчиси бедарак йўқолган ёки муомалага лаёқатсиз деб топилган ёхуд уч йил ва ундан ортиқ муддатга озодликдан маҳрум қилишга ҳукм қилинган бўлса мумкин (43-модда). Хотинининг розилигисиз эр унинг ҳомиладорлиги вақтида ва бола туғилгандан кейин бир йил давомида ажрашишга ариза бера олмайди (39-модда). Суд эр-хотинга яраштириш учун олти ойгача муддат бериши мумкин, аммо оилавий зўравонликдан жабрланган шахс буни сўраса, бу муддатни тайинламайди (40-модда). Никоҳ ФҲДЁ органида ажрашиш қайд этилган кундан бошлаб тугатилади (47-модда). Қолган божлар, жумладан никоҳни қайд этиш учун — давлат божлари тўғрисидаги маълумотномада.
Нималар ўзгариши мумкин
- Ҳисоблашнинг янги тартиби. Президентнинг 2026 йил 10 ноябрдаги ПФ-242-сон фармони билан 2027 йил июнигача болалар учун алимент миқдори яшаш харажатларига мувофиқ белгиланадиган қарор лойиҳасини тайёрлаш топширилди (2-илова, 24-банд). Фармон янги суммалар ва фоизларни белгиламайди.
- Энг кам миқдор МҲТЕКМ оширилганда ўсади. 2027 йил учун МҲТЕКМ ҳозирча белгиланмаган.
- Ишламайдиган тўловчиларнинг қарзи ҳар чоракда бир марта эълон қилинадиган ўртача ойлик иш ҳақи билан бирга ўзгаради.
- 2026 йил 1 майдан чекловлар. Қарздорлар учун мавжуд бўлмайдиган битимлар ва хизматлар рўйхатини Вазирлар Маҳкамаси тасдиқлаши керак.
Савол-жавоблар
2026 йилда 1 та болага алимент миқдори қанча?
Солиқлардан кейинги иш ҳақи ва бошқа даромадларнинг тўртдан бир қисми, лекин ойига 360 400 сўмдан кам эмас (1 360 000 сўм бўлган МҲТЕКМнинг 26,5 %и). Солиқдан кейинги ойлик 5 000 000 сўм бўлганда — 1 250 000 сўм. Агар даромад мунтазам бўлмаса ёки норасмий бўлса, суд қатъий суммани белгилаши мумкин.
Иккита болага қанча алимент тўланади?
Даромаднинг учдан бир қисми, лекин ҳар бир бола учун 360 400 сўмдан кам эмас, яъни ойига 720 800 сўмдан кам эмас. Уч ва ундан ортиқ болага — даромаднинг ярми.
2026 йилда энг кам алимент миқдори қанча?
2026 йил 1 сентябрдан — ҳар бир бола учун ойига 360 400 сўм (МҲТЕКМнинг 26,5 %и). Ота-онага ва эрга (хотинга) алимент — 159 800 сўмдан кам эмас (МҲТЕКМнинг 11,75 %и).
Ишламаса (ишсиз бўлса), алимент миқдори қанча?
Тўлаш мажбурияти йўқолмайди. Агар суд қатъий суммани белгилаган бўлса, у тўланади. Агар алимент улушда белгиланган бўлса, ишламаган вақт учун қарз ундирув вақтидаги мамлакат бўйича ўртача ойлик иш ҳақидан ҳисобланади: 7 274 100 сўм бўлганда битта болага бу ойига 1 818 525 сўм, иккитага — 2 424 700, учтага — 3 637 050.
Алимент неча ёшгача тўланади?
Бола 18 ёшга тўлгунча ёки ундан олдин, агар у тўлиқ муомала лаёқатига эга бўлса ёхуд фарзандликка олинган бўлса. Вояга етган болага алимент фақат у меҳнатга лаёқатсиз ва ёрдамга муҳтож бўлсагина тўланади; бу ҳолда ёш чегараси йўқ.
Ажрашишга (ажримга) ва алиментга ариза бериш нархи қанча?
Алимент ундириш тўғрисида ариза ва даъводан бож олинмайди. Ажрашиш тўғрисидаги даъво — 880 000 сўм (2 БҲМ), такрорий никоҳни бекор қилиш тўғрисида — 1 760 000. ФҲДЁ органида ажрашишни қайд этиш 660 000 дан 1 760 000 сўмгача туради, гувоҳнома учун герб йиғими — 66 000.
Алимент қайси пайтдан бошлаб ундирилади?
Судга мурожаат қилинган кундан бошлаб. Ўтган давр учун — уч йилдан кўп бўлмаган вақт учун ва фақат суд тўловчи бўйин товлаганини, сиз эса пул олишга уринганингизни аниқласа.
Алимент бўйича қарз билан чет элга чиқиш мумкинми?
Агар давлат ижрочиси чиқишни тақиқлаган бўлса, иш юритиш тугатилгунга, алимент олдиндан тўлангунга ёки камида 110 000 000 сўм (250 БҲМ) гаров қўйилгунга қадар мумкин эмас. Бироқ олдиндан тўлаш ёки гаров қўйиш фақат бутун қарз тўлангандан кейин мумкин, қарзни бугунги кунга қадар тўлашнинг ўзи эса тақиқни бекор қилмайди. Уч ойгача бўлган муддатга қайтиб келмаслик хатаридан суғурта полиси билан чиқиш мумкин. Тақиқ бор-йўқлигини my.gov.uz давлат хизматлари порталида бепул текшириш мумкин.
Алимент тўламаганлик учун нима бўлади?
Муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун 0,1 % неустойка, ойликнинг 70 %игача ушлаб қолиш, ҳисобварақлар ва мол-мулкдан ундириш, чет элга чиқишга тақиқ. Икки ойдан ортиқ тўламаганлик учун — 15 суткага маъмурий қамоқ, жамоат ишлари ёки 8 800 000 сўм жарима, шундан кейин яна тўланмаса — жиноий жавобгарлик.
Алимент ҳақида судсиз келишиб олиш мумкинми?
Ҳа. Алимент тўлаш тўғрисидаги келишув ёзма равишда тузилади ва нотариусда тасдиқланади, бунинг учун давлат божи олинмайди. Болалар учун сумма суд белгилаганидан кам бўлиши мумкин эмас. Агар тўловчи тўлашни тўхтатса, келишув судсиз Мажбурий ижро бюросига топширилади.
Қаердан текшириш мумкин
- Оила кодекси — Lex.uz сайтида (русча таржима ва ўзбек тилидаги расмий матн), В бўлим «Оила аъзоларининг ҳамда бошқа шахсларнинг алимент мажбуриятлари».
- Алимент бўйича қарз ва чиқишга тақиқ — Мажбурий ижро бюросининг mib.uz веб-сайтида.
- Қарз туфайли чиқишга тақиқ бор-йўқлиги — давлат хизматлари портали my.gov.uzда бепул: бу Мажбурий ижро бюросининг хизмати, жавоб порталга киргандан кейин автоматик равишда келади.
- Ҳисобланган ва келиб тушган алимент тўловлари — давлат хизматлари порталининг эски версиясидаги «Алимент бўйича ҳисобланган ёки келиб тушган тўловларни текшириш» хизматида: oldmy.gov.uz, ОнеИД орқали кириш.
- Судга онлайн ариза бериш — my.sud.uz порталида.
- МҲТЕКМ ва БҲМ — МҲТЕКМ ва БҲМ тўғрисидаги маълумотномада, бошқа божлар — давлат божлари тўғрисидаги маълумотномада. Ўртача ойлик иш ҳақини Миллий статистика қўмитаси stat.uz сайтида эълон қилади.
- МҲТЕКМ, БҲМ ёки ўртача ойлик иш ҳақи ўзгарганда суммаларни, алиментларни янгича ҳисоблаш тўғрисида қарор қабул қилинганда эса қоидаларни янгилаймиз.
Манбалар
- Семейный кодекс Республики Узбекистан: доли и минимум 26,5 % МРОТ на ребёнка (статья 99), твёрдая сумма (статья 102), совершеннолетние нетрудоспособные дети (статьи 100, 101), содержание родителей (статьи 109, 110), супругов и бывших супругов (статьи 117–119), соглашение об уплате алиментов (статьи 130–134), взыскание через суд (статья 136), долг и средняя зарплата (статьи 139, 140), неустойка (статья 142), уменьшение и изменение размера алиментов (статьи 105, 146), индексация (статья 144), выезд за границу (статья 145), прекращение выплат (статья 147), развод (статьи 38–47) (Lex.uz, русский текст)
- Семейный кодекс, официальный текст на узбекском языке в редакции на 12 сентября 2026 года (Lex.uz)
- Закон № ЗРУ-1174 от 11 сентября 2026 года, статья 5: родителя ребёнка, который находится на полном содержании государственного или негосударственного учреждения, больше нельзя освободить от алиментов, можно только уменьшить их (статьи 105 и 146 Семейного кодекса); вступил в силу 12 сентября 2026 года (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Указ президента № УП-115 от 23 июня 2026 года: МРОТ 1 360 000 сумов и БРВ 440 000 сумов с 1 сентября 2026 года (Lex.uz)
- Закон № 258-II «Об исполнении судебных актов и актов иных органов»: временное ограничение выезда и его снятие при заблаговременной уплате алиментов или залоге не меньше 250 БРВ (статья 42-1), удержания из суммы после налогов (статья 65), до 70 % начисленной зарплаты при долгах по алиментам (статья 66) (Lex.uz, русский текст; часть изменений — неофициальный перевод)
- Тот же закон, официальный текст на узбекском языке: статья 66 в редакции закона № ЗРУ-1082 от 19 августа 2025 года (Lex.uz)
- Положение о порядке временного ограничения выезда должников из Республики Узбекистан (рег. № 3196 от 12 ноября 2019 года) в редакции постановления рег. № 3196-2 от 26 ноября 2025 года: по алиментам ограничение действует независимо от суммы (пункт 3), поездка до трёх месяцев со страховым полисом (пункты 19 и 19-1), погашение текущего долга ограничение не снимает (пункт 20) (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Положение о заблаговременной уплате алиментов и залоге, утверждённое постановлением Кабинета Министров № 808 от 6 октября 2018 года: только при отсутствии долга (пункт 5), не меньше чем за пять лет или до совершеннолетия ребёнка (пункт 9) (Lex.uz)
- Указ президента № УП-50 от 30 марта 2026 года, пункт 8: с 1 мая 2026 года должникам по алиментам ограничивают крупные сделки, отдельные финансово-кредитные и государственные услуги до полного погашения долга (Lex.uz)
- Указ президента № УП-242 от 10 ноября 2026 года, приложение 2, пункт 24: подготовить к июню 2027 года проект постановления о размере алиментов на детей в соответствии с расходами на жизнь (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Уголовный кодекс, статьи 122 и 123: уклонение от содержания детей, нетрудоспособных лиц и родителей (Lex.uz, русский текст)
- Кодекс об административной ответственности, статьи 47-4 и 47-5: неуплата алиментов дольше двух месяцев (Lex.uz, русский текст)
- Гражданский процессуальный кодекс: подсудность по выбору истца (статья 34), судебный приказ (статьи 170, 171, 177, 180, 181), срок рассмотрения дел об алиментах (статья 207) (Lex.uz, русский текст)
- Закон № ЗРУ-600 «О государственной пошлине»: истцы по искам о взыскании алиментов освобождены от пошлины (статья 8), пошлины за развод в суде и регистрацию расторжения брака, удостоверение соглашения об алиментах без пошлины (приложение) (Lex.uz, русский текст; приложение — неофициальный перевод)
- Закон № ЗРУ-600 «О государственной пошлине», официальный текст на узбекском языке (Lex.uz)
- Постановление Кабинета Министров № 550 от 20 октября 2023 года, пункт 3: гербовый сбор 15 % БРВ за свидетельство ЗАГС (Lex.uz, текст на узбекском языке)
- Постановление Пленума Верховного суда № 11 от 29 июля 2016 года о делах о взыскании алиментов: где подавать (пункт 5), без пошлины (пункт 6), твёрдая сумма в долях МРОТ (пункт 14) (Lex.uz)
- Национальный комитет по статистике, пресс-релиз от 27 октября 2026 года: среднемесячная номинальная начисленная заработная плата за январь–сентябрь 2026 года — 7 274,1 тыс. сумов (stat.uz)
- Национальный комитет по статистике, сообщение от 29 апреля 2026 года: среднемесячная номинальная начисленная заработная плата за январь–март 2026 года — 6 825,9 тыс. сумов (stat.uz)
- Zamin.uz, 11 мая 2026 года: с 28 апреля 2026 года долг неработающих плательщиков считают от средней зарплаты больше 6,8 млн сумов — около 1,7, 2,3 и 3,4 млн сумов в месяц на одного, двух и трёх детей (на английском языке)
- Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре: проверка задолженности и ограничений
- Портал судов my.sud.uz: электронная подача заявлений в суд
- Единый портал интерактивных государственных услуг: «Проверка временного ограничения на выезд из Республики Узбекистан за наличие задолженности по исполнительным документам», услуга Бюро принудительного исполнения, бесплатно, ответ автоматически (my.gov.uz)
- Единый портал интерактивных государственных услуг, старая версия: «Проверка начислений или поступлений по алиментам», вход через OneID (oldmy.gov.uz)