Madaniyat

Kembrij lugʻati human sifatini 2026-yil soʻzi deb tanladi

Illyustratsiya: Tezkun / AI. Voqea fotosurati emas.

Ingliz tilining Kembrij lugʻati (Cambridge Dictionary) tuzuvchilari human — «insoniy», «odamga oid» sifatini 2026-yil soʻzi deb eʼlon qildi. Qaror lugʻat saytida eʼlon qilingan.

Lugʻatning oʻzida human soʻziga hayvonlar, mashinalar yoki xudolardan farqli oʻlaroq, odamlarga bogʻliq boʻlgan narsa sifatida taʼrif berilgan. Tuzuvchilarning kuzatishicha, soʻnggi paytlarda bu sifat insonni sunʼiy intellektga tobora koʻproq qarama-qarshi qoʻymoqda. U mahsulot SI tomonidan emas, aynan insonlar tomonidan yaratilganini taʼkidlash zarur boʻlganda human-written («inson tomonidan yozilgan»), human-generated va human-made («inson tomonidan yaratilgan») kabi qoʻshma soʻzlarda muntazam uchramoqda.

Leksikograflar bu SI ommalashishi fonida tilning tabiiy rivojlanishi boʻlishi mumkinligini taʼkidlamoqda. Ularning soʻzlariga koʻra, bu siljish «sunʼiy intellektga boʻlgan munosabatimizdagi burilish nuqtasi»ni ham koʻrsatishi mumkin. Lugʻat bosh muharriri Kolin Makintosh bu tanlov til maʼlumotlari, internet tendensiyalari va qidiruv soʻrovlari tahliliga tayanganini maʼlum qildi. Uning taʼkidlashicha, 2026-yil «biz isteʼmol qilayotgan narsalarda inson omili qadr-qimmatini qayta anglash yili boʻldi». Makintosh, shuningdek, fikrlash vazifalarini texnologiyalarga topshirish bilan bogʻliq xavotirlar jamiyatni oʻzining SIga qaramligini qayta baholashga undayotganini qayd etdi.

Cambridge University Press nashriyoti boshqaruv kengashi aʼzosi Francheska Vudvord bu tanlovni SIning jadal rivojlanishi va insoniyat mavjudligiga xavf solishigacha boʻlgan xavotirli prognozlar bilan izohladi. Uning fikricha, hozir odamlar inson boʻlish nimani anglatishini oʻzlariga eslatishga harakat qilmoqda.

Xuddi shu lugʻat 2025-yil soʻzi sifatida parasocial («parasosial») soʻzini tanlagan edi — bu atama mashhur shaxs, toʻqima qahramon yoki chat-bot bilan bir tomonlama hissiy bogʻliqlikni ifodalaydi.

Eʼlon qilindi 2026-yil 18-noyabr, 19:16 · Yangilanishlar boʻlmagan · Ruscha asl nusxa

Muhokama
  1. Izohlar yuklanmoqda…
Havolasiz va haqoratsiz. 20 soniyada bittadan koʻp emas.

Bu yangilikka izohlar — Telegram kanalimizdagi post ostida. Telegramda izoh qoldirish